Astronomische kalender 2026

Bekijk per jaar de echte hemelverschijnselen die vanuit Nederland te zien zijn: zons- en maansverduisteringen, meteorenzwermen, opposities, conjuncties en de seizoenswisselingen. Elke gebeurtenis krijgt een korte uitleg. Je hoeft alleen het jaar te kiezen. Geen telescoop nodig voor de meeste gebeurtenissen.

januari 2026

za 3 jan., 11:02 Maan Volle maan

De maan staat in Kreeft en is de hele nacht zichtbaar.
za 3 jan., 22:21 Meteoren Maximum Quadrantiden

Tot 80 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 100% verlicht: ongunstig.
za 10 jan., 09:42 Planeet Jupiter in oppositie

Jupiter staat tegenover de zon en is de hele nacht te zien, op zijn helderst van het jaar. Afstand tot de aarde: 4,23 AE.

februari 2026

zo 1 feb., 23:09 Maan Volle maan

De maan staat in Leeuw en is de hele nacht zichtbaar.
di 17 feb., 13:12 Eclips Zonsverduistering (ringvormig)

Niet zichtbaar vanuit Nederland.
do 19 feb., 15:34 Planeet Mercurius op grootste elongatie

Mercurius staat 18,1° van de zon, in de avondschemering in het westen.

maart 2026

di 3 mrt., 12:34 Eclips Maansverduistering (totaal)

Niet zichtbaar vanuit Nederland: de maan staat dan onder de horizon.
di 3 mrt., 12:37 Maan Volle maan

De maan staat in Maagd en is de hele nacht zichtbaar.
vr 20 mrt., 15:45 Seizoen Lente begint (lente-equinox)

april 2026

do 2 apr., 04:12 Maan Volle maan

De maan staat in Weegschaal en is de hele nacht zichtbaar.
vr 3 apr., 20:48 Planeet Mercurius op grootste elongatie

Mercurius staat 27,8° van de zon, in de ochtendschemering in het oosten.
ma 20 apr., 00:44 Planeten Mars en Saturnus dicht bij elkaar

Samenstand op 1,2° afstand, in de ochtendschemering in het oosten.
ma 20 apr., 13:22 Planeten Mercurius en Saturnus dicht bij elkaar

Samenstand op 0,5° afstand, in de ochtendschemering in het oosten.
ma 20 apr., 23:44 Planeten Mercurius en Mars dicht bij elkaar

Samenstand op 1,7° afstand, in de ochtendschemering in het oosten.
wo 22 apr., 21:37 Meteoren Maximum Lyriden

Tot 18 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 36% verlicht: redelijk.

mei 2026

vr 1 mei, 19:23 Maan Volle maan

De maan staat in Schorpioen en is de hele nacht zichtbaar.
wo 6 mei, 11:12 Meteoren Maximum Eta Aquariden

Tot 50 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 81% verlicht: ongunstig.
zo 31 mei, 10:45 Maan Volle maan

De maan staat in Boogschutter en is de hele nacht zichtbaar.

juni 2026

di 9 jun., 21:59 Planeten Venus en Jupiter dicht bij elkaar

Samenstand op 1,6° afstand, in de avondschemering in het westen.
di 16 jun., 00:40 Planeet Mercurius op grootste elongatie

Mercurius staat 24,5° van de zon, in de avondschemering in het westen.
zo 21 jun., 10:24 Seizoen Zomer begint (zomerzonnewende)
di 30 jun., 01:56 Maan Volle maan

De maan staat in Steenbok en is de hele nacht zichtbaar.

juli 2026

wo 29 jul., 16:35 Maan Volle maan

De maan staat in Waterman en is de hele nacht zichtbaar.
do 30 jul., 14:12 Meteoren Maximum Zuidelijke Delta Aquariden

Tot 25 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 99% verlicht: ongunstig.

augustus 2026

zo 2 aug., 15:54 Planeet Mercurius op grootste elongatie

Mercurius staat 19,4° van de zon, in de ochtendschemering in het oosten.
wo 12 aug., 19:46 Eclips Zonsverduistering (totaal)

Vanuit Nederland (Utrecht) gedeeltelijk zichtbaar van 19:16 tot 21:03 uur, maximum om 20:11 met 88% van de zon bedekt, laag aan de hemel.
do 13 aug., 03:51 Meteoren Maximum Perseïden

Tot 100 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 0% verlicht: gunstig.
vr 14 aug., 23:58 Planeet Venus op grootste elongatie

Venus staat 45,9° van de zon, in de avondschemering in het westen.
vr 28 aug., 06:13 Eclips Maansverduistering (gedeeltelijk)

Zichtbaar vanuit Nederland: het maximum is om 06:13 uur, met de maan 5° boven de horizon.
vr 28 aug., 06:18 Maan Volle maan

De maan staat in Vissen en is de hele nacht zichtbaar.

september 2026

wo 23 sep., 02:05 Seizoen Herfst begint (herfst-equinox)
za 26 sep., 03:36 Planeet Neptunus in oppositie

Neptunus staat tegenover de zon en is de hele nacht te zien, op zijn helderst van het jaar. Afstand tot de aarde: 28,88 AE.
za 26 sep., 18:49 Maan Volle maan

De maan staat in Ram en is de hele nacht zichtbaar.

oktober 2026

zo 4 okt., 14:29 Planeet Saturnus in oppositie

Saturnus staat tegenover de zon en is de hele nacht te zien, op zijn helderst van het jaar. Afstand tot de aarde: 8,43 AE.
vr 9 okt., 03:02 Meteoren Maximum Draconiden

Tot 10 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 3% verlicht: gunstig.
za 10 okt., 17:53 Meteoren Maximum Zuidelijke Tauriden

Tot 5 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 0% verlicht: gunstig.
ma 12 okt., 07:50 Planeet Mercurius op grootste elongatie

Mercurius staat 25,0° van de zon, in de avondschemering in het westen.
wo 21 okt., 20:08 Meteoren Maximum Orioniden

Tot 20 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 78% verlicht: ongunstig.
ma 26 okt., 05:11 Maan Volle maan

De maan staat in Stier en is de hele nacht zichtbaar.

november 2026

do 12 nov., 18:56 Meteoren Maximum Noordelijke Tauriden

Tot 5 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 11% verlicht: gunstig.
ma 16 nov., 07:24 Planeten Mars en Jupiter dicht bij elkaar

Samenstand op 1,2° afstand, in de ochtendschemering in het oosten.
wo 18 nov., 00:30 Meteoren Maximum Leoniden

Tot 15 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 55% verlicht: redelijk.
za 21 nov., 01:34 Planeet Mercurius op grootste elongatie

Mercurius staat 19,5° van de zon, in de ochtendschemering in het oosten.
di 24 nov., 15:53 Maan Volle maan

De maan staat in Tweelingen en is de hele nacht zichtbaar.
wo 25 nov., 23:40 Planeet Uranus in oppositie

Uranus staat tegenover de zon en is de hele nacht te zien, op zijn helderst van het jaar. Afstand tot de aarde: 18,44 AE.

december 2026

ma 14 dec., 14:26 Meteoren Maximum Geminiden

Tot 150 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 25% verlicht: gunstig.
ma 21 dec., 21:50 Seizoen Winter begint (winterzonnewende)
di 22 dec., 22:54 Meteoren Maximum Ursiden

Tot 10 meteoren per uur onder ideale omstandigheden. De maan is 98% verlicht: ongunstig.
do 24 dec., 02:28 Maan Volle maan

De maan staat in Kreeft en is de hele nacht zichtbaar.

Tijden in Nederlandse tijd. Zichtbaarheid berekend voor Utrecht; in de rest van Nederland en Vlaanderen scheelt het hooguit enkele minuten. Meer over zonsverduisteringen, maansverduisteringen en meteorenzwermen.

Wat je aan de hemel ziet

Deze kalender toont gebeurtenissen die echt aan de hemel plaatsvinden. Ze hebben niets met duiding of symboliek te maken. Ze zijn het gevolg van de beweging van de aarde, de Maan en de planeten. Veel ervan zijn met het blote oog of een verrekijker te volgen, en sommige zijn elk jaar terug te zien.

Een zonsverduistering ontstaat wanneer de Maan tussen aarde en Zon schuift en het zonlicht tijdelijk blokkeert. Een maansverduistering treedt op wanneer de aarde tussen Zon en Maan staat, zodat de Maan in de schaduw van de aarde komt. Meteorenzwermen ontstaan wanneer de aarde door een spoor van stof vliegt dat een komeet of planetoïde heeft achtergelaten.

Opposities, conjuncties en elongaties

Bij een opositie staat een buitenplaneet, zoals Mars, Jupiter of Saturnus, precies tegenover de Zon gezien vanaf de aarde. De planeet is dan de hele nacht zichtbaar en staat op zijn helderst. Dat is het beste moment om hem te bekijken, omdat hij dan ook dichtbij de aarde staat.

Bij een conjunctie staan twee hemellichamen dicht bij elkaar aan de hemel, bijvoorbeeld Venus en Jupiter. Dat is mooi om te zien, maar het betekent niet dat ze fysiek dichtbij elkaar staan. De grootste elongatie van Mercurius of Venus is het moment waarop die planeet het verst van de Zon af staat. Dan is hij vaak kort na zonsondergang of vlak voor zonsopgang laag boven de horizon te zien.

Seizoenen en meteoren

De equinoxen, rond 20 maart en 22 september, zijn de momenten waarop dag en nacht ongeveer even lang zijn. Bij de zonnewendes, rond 21 juni en 21 december, staat de Zon het hoogst of het laagst aan de middaghemel. Het zijn vaste punten in de natuurlijke jaarcyclus, en ze helpen je het verloop van het jaar te overzien.

Meteorenzwermen komen elk jaar terug, ieder met een eigen piekmoment. De deeltjes komen uit één richting aan de hemel, het radiant genoemd. Je ziet de meteoren echter over de hele hemel verspreid, niet alleen bij dat punt.

Zo kijk je vanuit Nederland

Ga naar een donkere plek, bij voorkeur weg van straatlantaarns, schijnwerpers en de gloed van de stad. Een donkere omgeving maakt veel verschil, vooral bij zwakke verschijnselen zoals meteoren. Geef je ogen twintig tot dertig minuten om aan het donker te wennen, en kijk in die tijd niet op een telefoonscherm.

Het weer is in Nederland de grootste onzekerheid. Bewolking kan een hele avond verpesten, terwijl een heldere nacht in de winter vaak koud is. Kijk vooraf naar een weersverwachting met bewolkingsbeeld, en neem een warme deken en een ligstoel mee. Liggen is prettiger dan staan en je ziet er meer van de hemel.

Veelgestelde vragen

Wanneer kan ik vanuit Nederland een zonsverduistering zien?

Een zonsverduistering is vanuit Nederland meestal een gedeeltelijke verduistering, waarbij een deel van de Zon wordt afgedekt. Totale zonsverduisteringen zijn in Nederland zeer zeldzaam. De kalender toont per jaar welke verduisteringen plaatsvinden. Kijk alleen met een geschikte zonnebril die voldoet aan de norm ISO 12312-2.

Wat is een meteorenzwerm?

Een meteorenzwerm ontstaat wanneer de aarde door een spoor van stof vliegt dat een komeet of planetoïde heeft achtergelaten. De stofdeeltjes verbranden in de atmosfeer en geven lichtstrepen aan de hemel. De zwerm heeft een radiant, het punt waar de meteoren vandaan lijken te komen. Ze zijn elk jaar rond dezelfde datum te zien.

Wanneer zijn de opposities van de buitenplaneten het best zichtbaar?

Tijdens een opositie staat een planeet tegenover de Zon en is hij de hele nacht zichtbaar. Dat is het beste moment om hem te bekijken, omdat hij dan dichtbij de aarde en helder aan de hemel staat. Mars, Jupiter en Saturnus zijn met het blote oog goed te zien. De kalender geeft per opositie de datum en het sterrenbeeld waarin de planeet staat.

Heb ik een telescoop nodig om de hemel te volgen?

Voor de meeste verschijnselen niet. Meteorenzwermen, conjuncties van heldere planeten en maansverduisteringen zijn met het blote oog te volgen. Een verrekijker helpt om details van de Maan of de helderste planeten beter te zien. Een telescoop is handig, maar niet nodig. Gebruik voor de Zon nooit een telescoop of verrekijker zonder goed filter.