Meteorenzwermen
Overzicht van de jaarlijkse meteorenzwermen, zoals de Perseïden en Geminiden, met de piekdatum, het ZHR, de radiant en de maanstand op het piekmoment. Je leest wat een meteorenzwerm is en hoe je in Nederland het beste kunt kijken. Kies het jaar en zie wanneer elke zwerm piekt.
De komende meteorenzwermen
-
Orioniden
Maximum rond
- Actief
- 2 okt. – 7 nov.
- ZHR
- tot 20 per uur
- Radiant
- RA 95°, decl. +16°
- Max. hoogte radiant
- 54° boven de horizon
- Snelheid
- 66 km/s
- Maanlicht
- 78% verlicht, ongunstig
Afkomstig van komeet 1P/Halley. Beste moment vanuit Nederland: na middernacht.
-
Noordelijke Tauriden
Maximum rond
- Actief
- 20 okt. – 10 dec.
- ZHR
- tot 5 per uur
- Radiant
- RA 58°, decl. +22°
- Max. hoogte radiant
- 60° boven de horizon
- Snelheid
- 29 km/s
- Maanlicht
- 11% verlicht, gunstig
Afkomstig van komeet 2P/Encke. Beste moment vanuit Nederland: rond middernacht.
-
Leoniden
Maximum rond
- Actief
- 6 nov. – 30 nov.
- ZHR
- tot 15 per uur
- Radiant
- RA 152°, decl. +22°
- Max. hoogte radiant
- 60° boven de horizon
- Snelheid
- 71 km/s
- Maanlicht
- 55% verlicht, redelijk
Afkomstig van komeet 55P/Tempel-Tuttle. Beste moment vanuit Nederland: de uren voor zonsopkomst.
-
Geminiden
Maximum rond
- Actief
- 4 dec. – 20 dec.
- ZHR
- tot 150 per uur
- Radiant
- RA 112°, decl. +33°
- Max. hoogte radiant
- 71° boven de horizon
- Snelheid
- 35 km/s
- Maanlicht
- 25% verlicht, gunstig
Afkomstig van planetoïde (3200) Phaethon. Beste moment vanuit Nederland: de hele nacht, het best rond 2 uur.
-
Ursiden
Maximum rond
- Actief
- 17 dec. – 26 dec.
- ZHR
- tot 10 per uur
- Radiant
- RA 217°, decl. +76°
- Max. hoogte radiant
- 66° boven de horizon
- Snelheid
- 33 km/s
- Maanlicht
- 98% verlicht, ongunstig
Afkomstig van komeet 8P/Tuttle. Beste moment vanuit Nederland: de hele nacht, het best voor zonsopkomst.
-
Quadrantiden
Maximum rond
- Actief
- 28 dec. – 12 jan.
- ZHR
- tot 80 per uur
- Radiant
- RA 230°, decl. +49°
- Max. hoogte radiant
- 87° boven de horizon
- Snelheid
- 41 km/s
- Maanlicht
- 12% verlicht, gunstig
Afkomstig van planetoïde 2003 EH1. Beste moment vanuit Nederland: de uren voor zonsopkomst.
-
Lyriden
Maximum rond
- Actief
- 14 apr. – 30 apr.
- ZHR
- tot 18 per uur
- Radiant
- RA 271°, decl. +34°
- Max. hoogte radiant
- 72° boven de horizon
- Snelheid
- 49 km/s
- Maanlicht
- 95% verlicht, ongunstig
Afkomstig van komeet C/1861 G1 (Thatcher). Beste moment vanuit Nederland: na middernacht.
-
Eta Aquariden
Maximum rond
- Actief
- 19 apr. – 28 mei
- ZHR
- tot 50 per uur
- Radiant
- RA 338°, decl. -1°
- Max. hoogte radiant
- 37° boven de horizon
- Snelheid
- 66 km/s
- Maanlicht
- 0% verlicht, gunstig
Afkomstig van komeet 1P/Halley. Beste moment vanuit Nederland: het laatste uur voor de schemering.
-
Zuidelijke Delta Aquariden
Maximum rond
- Actief
- 12 jul. – 23 aug.
- ZHR
- tot 25 per uur
- Radiant
- RA 340°, decl. -16°
- Max. hoogte radiant
- 22° boven de horizon
- Snelheid
- 41 km/s
- Maanlicht
- 10% verlicht, gunstig
Afkomstig van waarschijnlijk komeet 96P/Machholz. Beste moment vanuit Nederland: rond 2 à 3 uur ’s nachts. De radiant komt in Nederland niet hoog boven de horizon, dus je ziet er minder dan de ZHR doet vermoeden.
-
Perseïden
Maximum rond
- Actief
- 17 jul. – 24 aug.
- ZHR
- tot 100 per uur
- Radiant
- RA 48°, decl. +58°
- Max. hoogte radiant
- 84° boven de horizon
- Snelheid
- 59 km/s
- Maanlicht
- 86% verlicht, ongunstig
Afkomstig van komeet 109P/Swift-Tuttle. Beste moment vanuit Nederland: na middernacht tot de schemering.
-
Draconiden
Maximum rond
- Actief
- 6 okt. – 10 okt.
- ZHR
- tot 10 per uur
- Radiant
- RA 262°, decl. +54°
- Max. hoogte radiant
- 88° boven de horizon
- Snelheid
- 20 km/s
- Maanlicht
- 67% verlicht, redelijk
Afkomstig van komeet 21P/Giacobini-Zinner. Beste moment vanuit Nederland: de avond, kort na het donker worden.
-
Zuidelijke Tauriden
Maximum rond
- Actief
- 10 sep. – 20 nov.
- ZHR
- tot 5 per uur
- Radiant
- RA 32°, decl. +9°
- Max. hoogte radiant
- 47° boven de horizon
- Snelheid
- 27 km/s
- Maanlicht
- 80% verlicht, ongunstig
Afkomstig van komeet 2P/Encke. Beste moment vanuit Nederland: rond middernacht.
Gegevens van de International Meteor Organization (IMO). De datum van het maximum is berekend uit de zonslengte van het maximum; de ZHR geldt voor een ideale, donkere hemel met de radiant recht boven je.
Zo zie je de meeste vallende sterren
Zoek het donker op
Ga weg van straatlantaarns en de lichtkoepel van de stad: de Waddeneilanden, de Veluwe, het Drents-Friese Wold of de Hoge Kempen zijn goede plekken.
Geef je ogen tijd
Je ogen hebben 20 tot 30 minuten nodig om aan het donker te wennen. Kijk niet tussendoor op een fel scherm; gebruik zo nodig een rood lampje.
Ga liggen en kijk breed
Een ligstoel of matje werkt het best. Kijk niet precies naar de radiant maar zo’n 40 graden ernaast: daar zijn de sporen het langst.
Geen telescoop nodig
Meteoren zie je met het blote oog. Neem warme kleren, iets te drinken en geduld mee: ze komen vaak in groepjes, met stille minuten ertussen.
Wat een meteorenzwerm is
Een meteorenzwerm ontstaat wanneer de aarde op haar baan door een stroom van stofdeeltjes vliegt. Die deeltjes komen meestal van een komeet die bij de Zon is langs geweest en een spoor in de ruimte heeft achtergelaten. Wanneer de aarde daar doorheen trekt, verbranden de deeltjes met hoge snelheid in de atmosfeer. Dat zie je als een lichtstreep, een meteoor, ook wel een vallende ster genoemd.
Elke zwerm heeft een radiant: het punt aan de hemel waar de meteoren lijken vandaan te komen. De zwerm is genoemd naar het sterrenbeeld waarin die radiant ligt. De Perseïden lijken bijvoorbeeld uit het sterrenbeeld Perseus te komen. Je ziet de meteoren echter over de hele hemel verspreid, niet alleen dicht bij dat punt.
Piek, ZHR en maanstand
Elke zwerm heeft een piek, de nacht waarop de meeste meteoren vallen. Die piek duurt meestal maar enkele uren tot hooguit een paar dagen, maar ook in de nachten eromheen kun je vaak nog een paar meteoren zien. De ZHR, de zenithal hourly rate, is het theoretische aantal meteoren per uur dat je zou zien als de radiant recht boven je staat, bij een heldere en donkere hemel. Het is een ideaal maximum. In de praktijk zie je er door de horizon, wolken en lichtvervuiling meestal minder.
De stand van de Maan telt ook mee. Een heldere volle Maan maakt zwakke meteoren vrijwel onzichtbaar, terwijl een nieuwe of dunne Maan de beste kansen geeft. Daarom laat de kalender per zwerm de maanstand op het piekmoment zien, zodat je de nacht kunt kiezen die het best past.
Zo kijk je in Nederland
Kijk op een donkere plek, weg van straatlantaarns en de gloed van de stad. Kies ook een plek met vrij uitzicht, zonder hoge bomen of gebouwen die een deel van de horizon verbergen. Ga liggen op een ligstoel of deken, met je gezicht naar de hemel. Je hebt geen telescoop of verrekijker nodig, want meteoren zijn met het blote oog te zien. Een optisch hulpmiddel beperkt juist je zichtveld.
Geef je ogen twintig tot dertig minuten om te wennen aan het donker, en kijk in die tijd niet op je telefoon. De uren na middernacht zijn meestal het beste, omdat de radiant dan hoger aan de hemel staat. Let in Nederland ook op het weer. Een heldere nacht in de herfst of winter is kostbaar, dus kijk vooraf naar de bewolking.
Veelgestelde vragen
Wanneer is de volgende meteorenzwerm?
De volgende grote zwerm zijn de Orioniden, met een maximum rond 21 oktober 2026. Onder ideale omstandigheden zie je tot 20 meteoren per uur; de maan is dan 78% verlicht.
Wat is een meteorenzwerm?
Een meteorenzwerm ontstaat wanneer de aarde door een stroom van stofdeeltjes vliegt, meestal achtergelaten door een komeet. De deeltjes verbranden in de atmosfeer en geven lichtstrepen aan de hemel. Elke zwerm komt jaarlijks terug rond dezelfde datum en heeft een eigen radiant, het punt waar de meteoren vandaan lijken te komen.
Wat betekent ZHR bij een meteorenzwerm?
ZHR staat voor zenithal hourly rate, het aantal meteoren per uur dat je theoretisch zou zien bij een heldere hemel en met de radiant recht boven je. Het is een ideaal maximum. In de praktijk zie je er meestal minder, omdat de radiant laag staat, de hemel niet donker genoeg is of de Maan veel licht geeft.
Heb ik een telescoop nodig om meteoren te zien?
Nee. Meteoren zijn met het blote oog te zien, en een telescoop of verrekijker beperkt juist je zichtveld. Je hebt alleen een donkere plek, een ligstoel of deken en wat geduld nodig. Geef je ogen twintig tot dertig minuten om aan het donker te wennen. Kijk zo breed mogelijk over de hemel, niet naar één punt.
Wanneer is het beste moment om meteoren te kijken in Nederland?
Meestal de uren na middernacht tot de ochtend, omdat de radiant dan hoger aan de hemel staat. Kies bij voorkeur een nacht rond het piekmoment van de zwerm, met een zo donker mogelijke Maan. Kijk vooraf naar de weersverwachting, want bewolking is in Nederland vaak de grootste spelbreker.