Een bloedmaan is de populaire naam voor een totale maansverduistering, waarbij de volle maan door de schaduw van de aarde trekt en een koperrode of roodoranje kleur krijgt. In de astrologie geldt een maansverduistering als een intens moment van afronding, inzicht en verandering. Je ziet haar met het blote oog.
Wat is een bloedmaan astronomisch gezien?
Een bloedmaan is geen aparte maanfase, maar een totale maansverduistering. Bij volle maan staan de zon, de aarde en de maan soms precies op één lijn, met de aarde in het midden. De maan schuift dan door de kernschaduw van de aarde, de umbra. Dat gebeurt niet elke maand, omdat de baan van de maan ongeveer vijf graden helt ten opzichte van de baan van de aarde. Alleen vlak bij een knoop, een snijpunt van de twee banen, valt ze in de schaduw. De maan verdwijnt tijdens de totaliteit niet. Ze kleurt rood doordat zonlicht door de dampkring van de aarde loopt. De lucht verstrooit blauw licht, zoals bij een zonsondergang, terwijl rood licht wordt afgebogen naar de schaduw toe. In feite zie je op de maan alle zonsopgangen en zonsondergangen van de aarde tegelijk. De totaliteit duurt hooguit ongeveer een uur en 47 minuten. De hele verduistering duurt enkele uren. Anders dan bij een zonsverduistering kun je een maansverduistering veilig met het blote oog bekijken, vanaf elke plek op de nachtzijde van de aarde. Over de naam en andere maanverschijnselen lees je meer in de uitleg over de blauwe maan, die ook zeldzaam is maar een andere oorzaak heeft.
Voorbeelden van bloedmanen
Bloedmanen verschillen in kleur, duur en zichtbaarheid. Enkele concrete voorbeelden:
- Totale maansverduistering: het astronomische verschijnsel zelf, waarbij de hele maan in de kernschaduw van de aarde staat en enkele uren lang van uiterlijk verandert, van wit via grijs naar rood.
- Koperrode kleur: de gebruikelijke tint tijdens de totaliteit, die van donkerbruin of grijs tot helder oranje kan variëren, afhankelijk van stof, wolken en vulkaanas in de lucht.
- De verduistering van 27 juli 2018: met bijna 1 uur en 43 minuten totaliteit de langste van de eenentwintigste eeuw, goed te zien vanuit Afrika, het Midden-Oosten en Azië.
- De tetrade van 2014 en 2015: vier totale maansverduisteringen kort na elkaar, met telkens zes maanden ertussen, die in de media bloedmanen werden genoemd.
- Danjon-schaal: een schaal van 0 tot 4 waarmee waarnemers beoordelen hoe donker of helder de verduisterde maan is, van bijna onzichtbaar tot koperrood.
- Gedeeltelijke verduistering: slechts een deel van de maan schuift door de kernschaduw, waardoor een donkere hap zichtbaar is maar de maan niet rood kleurt.
- Supermaan: valt de verduistering samen met een maan dichtbij de aarde, dan spreekt men van een superbloedmaan, die iets groter en helderder lijkt.
In de praktijk geldt: geen twee bloedmanen zijn precies gelijk.
Waarom kleurt de maan rood en hoe vaak komt het voor?
De kleur van een bloedmaan hangt af van wat er op dat moment in de dampkring van de aarde zit. Is de lucht schoon, dan is de maan helder koperkleurig. Na een grote vulkaanuitbarsting is de dampkring stoffig, en dan kan de maan opvallend donker worden, bijna onzichtbaar. Dat verschil leggen waarnemers vast met de Danjon-schaal, genoemd naar de Franse sterrenkundige André Danjon. De schaal loopt van L0, zeer donker, tot L4, helder koperrood tot oranje. Ook de plaats van de maan in de schaduw speelt een rol: dicht bij het midden is de maan donkerder dan aan de rand. Een totale maansverduistering komt gemiddeld iets minder dan één keer per jaar ergens op aarde voor, maar vanuit een bepaalde plek is lang niet elke verduistering te zien. Soms zit er jaren tussen. Vaak ligt een maansverduistering twee weken voor of na een zonsverduistering, want beide vallen in hetzelfde verduisteringsseizoen. Daarom wordt een bloedmaan gezien als een bijzondere gebeurtenis. In de astrologie ligt een maansverduistering op de grens van een hoogtepunt en een afsluiting. Eclipsen worden gelezen als verdichte volle manen: thema’s komen aan het licht, soms met meer intensiteit dan gewoonlijk. Dat is een interpretatie en geen meetbaar effect.
Wat kan een bloedmaan voor jou betekenen?
Voor de meeste mensen is een bloedmaan vooral een prachtig schouwspel. Je hebt geen telescoop nodig; een heldere hemel en een uitzicht op de maan zijn genoeg, al maakt een verrekijker de rode kleur indrukwekkender. Wie wil weten hoe laat de verduistering begint en eindigt, kan dat opzoeken voor de eigen woonplaats. Astrologisch gezien nodigt een maansverduistering uit tot stilstaan bij wat afgerond is. Tradities spreken van een moment waarop een situatie zich ontlaadt, ontbloot of loslaat. Kijk dan naar het teken waarin de verduistering valt, en naar het huis in je horoscoop waar ze plaatsvindt. Dat geeft een richting voor reflectie. Lees dit gerust als een uitnodiging en niet als een voorspelling. Een bloedmaan veroorzaakt geen rampen en geen wonderen, hoe vaak verhalen dat ook beweren. Het oude beeld van een rode maan als onheilsteken komt uit tijden waarin mensen het verschijnsel niet begrepen. Nu weten we dat het gewoon licht en schaduw is. Bekijk ook wat je echt voelt en nodig hebt, en neem geen enkele beslissing alleen omdat de maan rood is. Gebruik de avond om te kijken, te vertragen en te vragen wat jij wilt afronden of loslaten. Dat is meer dan genoeg voor één avond.
Veelgestelde vragen
Is een bloedmaan gevaarlijk om naar te kijken?
Nee, een bloedmaan kun je veilig met het blote oog bekijken. Dat is anders dan bij een zonsverduistering, waarbij je een speciale bril nodig hebt. De verduisterde maan geeft veel minder licht dan een gewone volle maan. Je mag er ook een verrekijker of telescoop op richten. Kijk gewoon rustig naar de hemel en geniet van de kleuren.
Is elke volle maan een bloedmaan?
Nee, een bloedmaan is alleen een volle maan tijdens een totale maansverduistering. De zon, de aarde en de maan moeten dan bijna precies op één lijn staan. Dat gebeurt niet elke maand, omdat de baan van de maan een beetje scheef staat. Bij een gewone volle maan blijft de maan wit of geelachtig. Een gedeeltelijke verduistering kleurt de maan niet volledig rood. Sommige media gebruiken het woord ook voor een rode maan vlak boven de horizon, maar dat is een ander effect.