Een blauwe maan is de tweede volle maan binnen één kalendermaand. Daarnaast bestaat er een oudere definitie: de derde van vier volle manen in één seizoen. De maan wordt er niet blauw van. In de astrologie ziet men een blauwe maan als een extra kans om iets af te ronden.
Wat is een blauwe maan precies?
De naam klinkt als een kleur, maar een blauwe maan gaat over de kalender. Volle maan komt gemiddeld elke 29,53 dagen voor. Omdat de meeste kalendermaanden 30 of 31 dagen tellen, valt er in een enkele maand twee keer volle maan, bijvoorbeeld op de eerste en de dertigste dag. De tweede volle maan van zo’n maand heet tegenwoordig een blauwe maan. Het verschijnsel is zeldzaam, maar volkomen voorspelbaar. De oudere definitie komt uit de Maine Farmers’ Almanac en telt per seizoen. Een seizoen heeft normaal drie volle manen, maar soms vier. De derde van die vier heette een blauwe maan. In 1946 begreep een Amerikaans tijdschrift voor sterrenkijkers, Sky & Telescope, dat verkeerd als de tweede volle maan van een maand. Zo raakte de maandelijkse betekenis verbreid, en die geldt inmiddels als de gangbare. Met de volgorde van de maanfasen heeft het niets te maken; het is een bijproduct van het verschil tussen de maancyclus en de maanden van onze kalender. Een uitzondering is februari, die met 28 of 29 dagen soms helemaal geen volle maan heeft. Dat heet in sommige kringen een zwarte maan. Over hoe de nieuwe maan werkt, lees je in de uitleg over de nieuwe maan.
Voorbeelden van een blauwe maan
Het begrip blauwe maan komt op verschillende manieren voor, in de sterrenkunde, in de taal en ook in de natuur. Enkele concrete voorbeelden uit de praktijk:
- Maandelijkse blauwe maan: de tweede volle maan binnen dezelfde kalendermaand, de gangbare betekenis die je tegenwoordig vrijwel overal tegenkomt, in kranten en apps.
- Seizoensgebonden blauwe maan: de derde volle maan in een seizoen met vier volle manen, de oorspronkelijke betekenis, zoals de Maine Farmers’ Almanac die hanteerde.
- Once in a blue moon: een Engelse uitdrukking voor iets wat uiterst zelden gebeurt, zoals een kans die zich maar één keer voordoet en daarna niet meer terugkomt.
- Krakatau in 1883: na de uitbarsting van de vulkaan zagen mensen over de hele wereld een blauwe of groene maan door fijne as hoog in de dampkring, soms zelfs maandenlang.
- Bosbranden in Canada in 1950: rook van uitgestrekte bosbranden in de atmosfeer liet de maan en soms zelfs de zon blauwachtig lijken, tot ver buiten Canada.
- Het jaar 2018: januari en maart hadden allebei een blauwe maan en in februari was er helemaal geen volle maan, een zeldzame combinatie.
Een echt blauwe maan zie je dus maar zelden, de kalenderversie wel af en toe, en die is gewoon wit.
Hoe vaak komt een blauwe maan voor?
Volgens de gangbare definitie komt een blauwe maan ongeveer eens in de twee en een half tot drie jaar voor. Over een periode van negentien jaar, de zogeheten metonische cyclus, passen 235 volle manen. Dat zijn zeven meer dan de twaalf per jaar die je op grond van de kalender zou verwachten, en die extra manen vallen vaak als tweede volle maan in een maand. Zo ontstaan in negentien jaar ongeveer zeven blauwe manen. Het aantal blauwe manen kan van jaar tot jaar verschillen: sommige jaren hebben er geen, andere jaren twee. Omdat een maand van 31 dagen meer ruimte biedt dan een maand van 30 dagen, valt een blauwe maan vaker in een lange maand. In de astrologie krijgt zo’n extra volle maan aandacht. Een volle maan staat symbool voor een hoogtepunt: wat je begon bij nieuwe maan kan nu zichtbaar worden. Een blauwe maan geldt in deze traditie als een bonus, een tweede kans om iets af te ronden of los te laten. Ze nodigt uit om terug te blikken. Ook hier gaat het om interpretatie. De sterrenkunde meet de maan; de astrologie geeft er een betekenis aan. Beide kijken naar dezelfde hemel, maar met een andere vraag.
Wat kan een blauwe maan voor jou betekenen?
Een blauwe maan is vooral een leuk excuus om naar de hemel te kijken. Er verandert niets aan de maan zelf: ze is net zo helder en net zo wit als bij elke andere volle maan. Voor sterrenkijkers is het een mooi moment om nieuwe mensen te laten kennismaken met de maan, bijvoorbeeld door er een verrekijker of telescoop op te richten. Wie astrologie wil gebruiken voor reflectie, kan de blauwe maan zien als een extra volle maan om iets af te ronden, zoals een project, een gesprek of een gewoonte die je wilt loslaten. Het teken waarin de blauwe maan valt, geeft de kleur aan. Kijk dan ook in welk huis van je horoscoop de maan staat, want daar speelt het thema zich af. Geef de zeldzaamheid geen grotere kracht dan ze heeft. Een blauwe maan brengt geen geluk of ongeluk, en niemand hoeft er een ritueel voor te doen. Stel jezelf liever een paar eenvoudige vragen: wat mag klaar zijn, en wat wil ik niet langer meedragen? Schrijf de antwoorden op en ga er de volgende dagen rustig en stap voor stap mee aan de slag. Zo geef je de zeldzame maan een plek in je eigen ritme.
Veelgestelde vragen
Is een blauwe maan echt blauw?
Meestal niet, want de naam verwijst naar de kalender en niet naar de kleur. De maan ziet er bij een blauwe maan net zo wit of geelachtig uit als anders. Soms kleurt de maan toch blauwachtig, bijvoorbeeld na een grote vulkaanuitbarsting of bij zware bosbranden. Kleine deeltjes in de lucht, ongeveer zo groot als rookdeeltjes, verstrooien het rode licht dan meer dan het blauwe. Zo’n echte blauwe maan is zeer zeldzaam en heeft niets met de kalender te maken.
Wanneer is de volgende blauwe maan?
Dat verschilt per jaar en hangt af van de kalender en van de tijdzone. Een blauwe maan is een tweede volle maan binnen één kalendermaand, dus je kunt hem makkelijk opzoeken in een maankalender of in een sterrenkundige almanak. Omdat de maan voor de hele aarde op hetzelfde moment vol is, kan een blauwe maan in Europa een andere datum hebben dan in Amerika. Gemiddeld komt er ongeveer elke tweeënhalf tot drie jaar één voor. Controleer de datum altijd in een betrouwbare bron voor jouw tijdzone.